Η Οδηγία (ΕΕ) 2023/970 (γνωστή και ως «Pay Transparency Directive») εκδόθηκε στις 10 Μαΐου 2023 και δημοσιεύτηκε στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης στις 17 Μαΐου 2023.
Μέσω αυτής και των αυστηρών κανόνων που εισάγει, ενισχύεται η μισθολογική διαφάνεια με στόχο την εξάλειψη του χάσματος αμοιβών μεταξύ των φύλων («gender pay gap»), καθώς και την ουσιαστική εφαρμογή της αρχής της ίσης αμοιβής. Ειδικότερα, η Οδηγία επιβάλλει:
- Προσυμβατική ενημέρωση υποψηφίων.
- Δικαιώματα πληροφόρησης για τους εργαζόμενους, προκειμένου εργαζόμενοι και υποψήφιοι να διαπραγματεύονται με πλήρη εικόνα των συνθηκών αμοιβής.
- Δημοσιοποίηση στοιχείων μισθολογικής ανισότητας από τις επιχειρήσεις.
Η ενσωμάτωσή της στην ελληνική έννομη τάξη έως τις 7 Ιουνίου 2026 επιβάλλει την άμεση προετοιμασία των επιχειρήσεων, ιδίως καθώς το μισθολογικό χάσμα στην Ελλάδα φέρεται να ανέρχεται σε 13,6% έναντι του 12% του μέσου όρου της ΕΕ.
Οι Βασικές Υποχρεώσεις των Επιχειρήσεων
1. Διαφάνεια Πριν την Πρόσληψη (Πριν & Κατά τη Συνέντευξη)
Οι επιχειρήσεις υποχρεούνται να γνωστοποιούν την αρχική αμοιβή ή το εύρος αυτής πριν από και κατά τη διάρκεια της συνέντευξης. Παράλληλα, απαγορεύεται ρητά να ζητούνται πληροφορίες σχετικά με το μισθολογικό ιστορικό των υποψηφίων.
Τι νοείται ως «Αμοιβή»:
Ως αμοιβή νοείται κάθε χρηματική ή σε είδος παροχή που λαμβάνει ο εργαζόμενος άμεσα ή έμμεσα από τον εργοδότη (π.χ. βασικός μισθός, τακτικά επιδόματα, μπόνους παραγωγικότητας, εταιρικό αυτοκίνητο, κουπόνια σίτισης, κινητό τηλέφωνο, συμμετοχή σε προγράμματα μετοχών, οικογενειακές παροχές, συμμετοχή σε ασφαλιστικά προγράμματα, αποζημιώσεις για παρακολούθηση υποχρεωτικής εκπαίδευσης κ.ά.).
2. Διαφάνεια Κατά την Εργασιακή Σχέση
Κατά τη διάρκεια της εργασίας, οι εργαζόμενοι αποκτούν το δικαίωμα να γνωρίζουν τα κριτήρια με βάση τα οποία καθορίζεται ο μισθός τους και η μισθολογική τους εξέλιξη.
Προβλέπεται πλήρες δικαίωμα πρόσβασης σε μισθολογικά στοιχεία προς αποφυγή άνισης μεταχείρισης, ενώ απαγορεύεται πλέον η μισθολογική μυστικότητα (ρήτρες εμπιστευτικότητας μισθού).
3. Αντικειμενικές Μισθολογικές Δομές
Οι μισθολογικές δομές πρέπει να διασφαλίζουν ότι δεν υφίστανται αποκλίσεις λόγω φύλου, εκτός εάν τεκμηριώνονται πλήρως από αντικειμενικά κριτήρια. Η αξία της εργασίας εκτιμάται βάσει:
- Δεξιοτήτων
- Προσπάθειας
- Ευθύνης
- Συνθηκών εργασίας (με στάθμιση ανάλογη με τη φύση κάθε θέσης)
4. Υποχρέωση Τακτικής Υποβολής Μισθολογικών Στοιχείων
Οι επιχειρήσεις έχουν την υποχρέωση δημοσίευσης στοιχείων για:
- Το μισθολογικό χάσμα ανδρών-γυναικών.
- Το μισθολογικό χάσμα στα bonus.
- Το διάμεσο μισθολογικό χάσμα.
- Το μισθολογικό χάσμα ανά κατηγορία εργαζομένων.
Κανόνας Διόρθωσης (Όριο 5%):
Αν τα στοιχεία δείξουν ότι υπάρχει μισθολογική διαφορά ίση ή μεγαλύτερη του 5% χωρίς αντικειμενική/ουδέτερη τεκμηρίωση, ο εργοδότης υποχρεούται να διορθώσει τη διαφορά αναμορφώνοντας τη μισθολογική δομή της επιχείρησης.
Χρονοδιάγραμμα Υποβολής Δεικτών:
- Εταιρείες με ≥ 250 εργαζόμενους: Υποβολή έως τις 07.06.2027 και στη συνέχεια ετησίως.
- Εταιρείες με 150–249 εργαζόμενους: Υποβολή έως τις 07.06.2027 και στη συνέχεια ανά τριετία.
- Εταιρείες με 100–149 εργαζόμενους: Υποβολή έως τις 07.06.2031 και στη συνέχεια ανά τριετία.
5. Συστήματα Αξιολόγησης και Εξέλιξης
Οι μέθοδοι αξιολόγησης θέσεων και κατάταξης των εργαζομένων πρέπει να είναι ουδέτερες ως προς το φύλο και να βασίζονται σε σαφείς, αντικειμενικές περιγραφές καθηκόντων και δεξιοτήτων.
6. Μέσα Προστασίας Εργαζομένων & Διαβούλευση
- Η Οδηγία ενισχύει τους αρμόδιους φορείς ισότητας και προβλέπει αυστηρές κυρώσεις.
- Θεσπίζεται πλήρης αποζημίωση για τους εργαζόμενους χωρίς ανώτατο όριο.
- Κατοχυρώνεται η αντιστροφή του βάρους απόδειξης لصالح του εργαζομένου αν πιθανολογείται διάκριση (ιδίως όταν η επιχείρηση δεν τηρεί τις υποχρεώσεις διαφάνειας).
- Απαιτείται διαβούλευση με τους εκπροσώπους των εργαζομένων σε κάθε στάδιο της διαδικασίας, οι οποίοι δικαιούνται να λαμβάνουν κάθε σχετικό στοιχείο.
Συμπέρασμα: Πώς πρέπει να κινηθούν οι επιχειρήσεις;
Η Οδηγία (ΕΕ) 2023/970 μετατοπίζει το κέντρο βάρους από την τυπική απαγόρευση διακρίσεων στην ουσιαστική, υποχρεωτική διαφάνεια ως προς τις μισθολογικές πρακτικές.
Για το λόγο αυτό, οι επιχειρήσεις καλούνται άμεσα να:
- Εξετάσουν και να χαρτογραφήσουν τις υφιστάμενες μισθολογικές πολιτικές τους.
- Τεκμηριώσουν τις διαδικασίες αξιολόγησης και κατάταξης θέσεων.
- Υιοθετήσουν αντικειμενικά και ουδέτερα συστήματα καθορισμού αμοιβών.